Park Naroodowy Słowacki Raj

Park Narodowy Słowacki Raj

Słowacki Raj to wyjątkowa górska krasowa forma terenu, znajdująca się we wschodniej części Słowacji, zajmująca powierzchnię 19 763 ha (+ strefa ochronna 13 011 ha). Tworzą go płaskowyże, głębokie wąwozy i kaniony oraz wiele innych form krasowych, takich jak leje krasowe, wywierzyska, maczugi, wieże skalne, jaskinie. Najsłynniejszą jaskinią Słowackiego Raju jest Dobszyńska Jaskinia Lodowa – wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Znajduje się tu także największy system jaskiń – Stratenská jaskyňa. Park Narodowy Słowacki Raj obejmuje powiaty Spiska Nowa Wieś, Poprad, Rožňava oraz Brezno. Pierwsze próby ustanowienia tu strefy chronionej podjęto na końcu lat 20tych XX w. Istotnym krokiem było wprowadzenie zakazu wycinki drzew na terenie Słowackiego Raju w 1931 roku, co można traktować jako pierwszy akt prawny, dotyczący ochrony Słowackiego Raju. W 1946 roku na tym obszarze ustanowiono pierwszy na Słowacji obszar chronionego krajobrazu. Park narodowy został tu utworzony 18 stycznia 1988 roku.

Fauna i flora w Raju

Słowacki Raj to terytorium o rzadkiej koncentracji bogactw naturalnych, jeden z najcenniejszych kompleksów roślinnych Karpat Zachodnich z dużą różnorodnością gatunków. Występuje tu około 1000 gatunków roślin wyższych, 120 gatunków mchów, 300 gatunków grzybów, 80 gatunków porostów. Jednak wiele z tych gatunków roślin znajduje się już na liście gatunków zagrożonych. Na przykład kosaciec bezlistny, języczka syberyjska, wawrzynek główkowy. Prawie cały obszar parku narodowego (92%) pokrywają lasy. Przeważają lasy bukowo-jodłowe, z przewagą buka, świerka, jodły i jawora. Na stromych skałach wapiennych zachowały się reliktowe sosny. W Przełomie rzeki Hornád i w wąwozach występują pojedyncze cisy pospolite. Ozdobą obszaru są wielobarwne kwiaty. Szatę leśną reprezentuje kopytnik pospolity, przytulia wonna, a z gatunków zagrożonych lilia złotogłów, obuwik pospolity. Wąwozy zdobią zarzyczka górska, urdzik karpacki. Na wapiennych nasłonecznionych stokach rosną ciepłolubne gatunki, jak na przykład sasanka słowacka – symbol Słowackiego Raju, czy kościec bezlistny. Jeśli chodzi o gatunki fauny, to połowę stanowią motyle (obecnie jest tu 2162 gatunki). Występuje tu większość ważnych gatunków, na przykład motyl niepylak apollo. Około 160 gatunków zwierząt na terenie parku to gatunki objęte ochroną. Krytycznie zagrożony jest orzeł przedni, lub wydra europejska. Do bardzo zagrożonych gatunków należy orzeł krzykliwy, cietrzew, traszka grzebieniasta. Zagrożone gatunki to także górskie drapieżniki – ryś, wilk i niedźwiedź brunatny. Licznie występują tu dziki i jelenie, lisy i zające.

Prawdziwym unikatem jest alpejska kozica górska, która została tutaj sprowadzona w 1963 roku. Jaskinie są zamieszkane przez liczne gatunki nietoperzy. Do zagrożonych gatunków należą nocek wąsatek oraz nocek Natterera.

NAJ v Raju:

  • Najwyższy punkt: Predná hoľa: 1.545 m n.p.m.
  • Najniżej położone miejsce: powierzchnia rzeki Hornád przy Smižanskej Maši: 470 m n.p.m.
  • Największy rezerwat: NRP Kyseľ o powierzchni 949,97 ha z wąwozem Sokolia dolina
  • Najdłuższy wąwóz: Veľký Sokol, długość 4,5 km, głębokość 300 m, cały NRP Sokol ma w sumie ponad 50 jaskiń
  • Najdłuższy kanion: Przełom rzeki Hornád: 11,7 km od Hrdla Hornádu w Podleskukoło Hrabušic do mostu Smižianská Maša, ma również największą różnorodność gatunkową (460 gatunków roślin).
  • Najwyższy wodospad: Závojový vodopád w Sokolej doline: ponad 70 m
  • Historia turystyki w Słowackim Raju rozpoczyna się w drugiej połowie XIX wieku., przede wszystkim od odkrycia Dobszyńskiej Jaskini Lodowej na południu obszaru (1870 rok, Eugen Ruffínyi z towarzyszami).
  • Pierwsze szlaki turystyczne na południu Słowackiego Raju prowadziły do Dobszyńskiej Jaskini Lodowej i do Občasnego prameňa. Później dzięki budowie linii kolejowej Košicko-Bohumín ożyła również północ Słowackiego Raju. Pierwsze schronisko turystyczne zostało zbudowane w 1889 roku na  Tomášovskim výhľade. Pierwsze szlaki prowadziły na Kláštorisko, Glac oraz wzdłuż prawego brzegu rzeki Hornád.
  • Pierwsze odnotowane przejście wąwozem Vel‘ký Sokol (Róth M., Filarszky N., Karoliny M.) miało miejsce w 1898 r.
  • Podział terytorialny PN Słowacki Raj:
  • 11 Narodowych Rezerwatów Przyrody: Kyseľ, Piecky, Sokol, Suchá Belá, Prielom Hornádu, Tri kopce, Holý kameň, Hnilecká jelšina, Statená, Vernárska tiesňava oraz Zejmarská roklina
  • 9 Rezerwatów Przyrody: Čingovské hradisko, Kocúrová, Malé Zajfy, Ostrá skala, Vyšná Roveň, Barbolica, Mokrá, Muráň, Havrania skala
  • 4 Pomniki Przyrody: Hranovnické pleso, Čertova diera, Medvedia jaskyňa, Občasný prameň
  • 1 Obszar Chroniony: Knola
  • 1 Narodowy Pomnik Przyrody: Dobszyńska Jaskinia Lodowa

Administracja Parku Narodowego Słowacki Raj – Państwowa Ochrony Przyrody RS

Park Narodowy Słowacki Raj z siedzibą w Spiskiej Nowej Wsi jest jednostką organizacyjną Państwowej Ochrony Przyrody Republiki Słowackiej. Zajmuje się głównie mapowaniem i ochroną przyrody Parku Narodowego Słowacki Raj, publikowaniem profesjonalnych publikacji, prowadzeniem działań edukacyjnych oraz wreszcie, rozwijaniem zrównoważonej turystyki na terenie parku narodowego. Od 2017 roku aktywnie współpracuje z Regionalną Organizacją Turystyczną Slovenský raj & Spiš. Więcej informacji o jego czynności i podejmowanych działaniach znajduje się na stronie internetowej www.npslovenskyraj.sk.